“Het was liefde op het eerste gezicht”, zegt Erica over haar Belgische trekpaard Henk. Maar volgens justitie zorgt ze zo belabberd voor het dier dat het beter is om hem definitief bij haar weg te halen.

Erica heeft niet zomaar een paardje, maar een echte krachtpatser. Het is een Belgisch trekpaard waarmee boeren vroeger de akkers ploegden. Erica viel meteen in katzwijn voor de grote, vriendelijke reus, vertelt ze aan de rechter. “Ik heb hem uit liefde gekocht.”

De gehaktmolen

De Rotterdamse wist dat Henk niet gezond was toen ze hem overnam. “Dit paard heeft geluk gehad”, betoogt Erica’s advocaat. “Zij heeft hem een kans gegeven. Hij had ook de gehaktmolen in kunnen gaan.”

Alles goed en wel, meent de officier van justitie. Maar keer op keer blijkt dat Erica haar paard niet de zorg geeft die hij nodig heeft. De inzet van de rechtszaak van vandaag is daarom dat Henk voorgoed bij haar wordt weggehaald.

In Opmerkelijke Zaken doet Ingrid Smits elke week verslag van een rechtszaak in de regio Rijnmond. Deze keer draait het bij de politierechter in Rotterdam om het onthouden van zorg aan een paard én aan vijftien honden. Alle namen in dit verhaal zijn gefingeerd. Hoe de betrokkenen in werkelijkheid heten, is bekend bij de redactie.

Erica is een bijzondere verschijning. Ze valt vooral op door haar piercings. Haar gezicht en oren zitten er vol mee. Ook haar kapsel trekt de aandacht. Bovenop haar hoofd draagt ze een knotje, daaronder heeft de tondeuse zijn werk gedaan. Op haar hoofdhuid zijn een paar donkerrode vlekken zichtbaar. “Ik loop bij een oncoloog”, zegt de verdachte. “Het is nog niet duidelijk of de kanker goed- of kwaadaardig is.”

Liever dieren dan mensen

Erica zit naast haar moeder Ina (62) voor de rechter. De vrouwen zijn allebei aangeklaagd voor de verwaarlozing van vijftien honden. De dieren waren er zo slecht aan toe dat ze op 28 maart vorig jaar door de Landelijke Inspectie Dierenwelzijn (LID) in beslag zijn genomen. Ze hadden overal ontstekingen en kale plekken. In het rijtjeshuis waar ze verbleven, lagen drollen en rook het naar urine. Door de walm van ammoniak sprongen bij de inspecteurs de tranen in hun ogen toen ze het huis binnen gingen.

Erica neemt zich deze middag afstand van de hondenproblematiek, ook al woonde ze destijds – samen met haar dochtertje van drie – bij Ina in. “Het waren niet mijn dieren”, zegt ze tegen de rechter. “Ze stonden op naam van mijn moeder.”
“Maar u zorgde er wel voor, toch?”, checkt de officier van justitie.
Erica knikt.

Ze is een stuk rustiger en minder breedsprakig dan Ina, aan wie de rechter de handen vol heeft om haar kalm te houden. Moeder en dochter hebben wel een grote gemene deler: ze gaan liever met dieren om dan met mensen en hebben niet veel sociale contacten. “Ik doe alles liever zelf”, zegt Erica.

Opgezwollen benen

Naast het hondenverhaal is er dus ook nog de kwestie Henk. Het trekpaard is eveneens in beslag genomen door de LID. Wegens verwaarlozing.

Henk heeft de ongeneeslijke aandoening CPL. Daardoor functioneren zijn lymfevaten slecht en krijgt hij snel opgezwollen benen met kloven en korsten. En dat is precies wat controleurs vaak zagen, ook al beloofde Erica keer op keer beterschap en werd er een behandelplan voor het paard afgesproken.

De onderbenen van Henk hadden moeten worden gewassen en geschoren. Hij had speciale zalfjes moeten krijgen. En soms een injectie. Maar wat de inspecteurs zagen, wees daar niet op. Tijdens controles bleek ook een paar keer dat Henk niets te eten had. “Er was helemaal geen hooi”, stelt de officier van justitie. Volgens Erica was het toeval dat de controles precies plaatsvonden op het moment dat de ruif leeg was. Henk kreeg heus te eten, beweert ze.

Onderduikadres

Erica heeft Henk nu in bewaring, zoals dat heet. Ze legde zich niet bij de inbeslagname van het paard neer en spande een rechtszaak aan. Met succes. Na twee zittingen kreeg ze haar trekpaard weer terug. Maar niet zonder strikte voorwaarden. Als de verzorging niet verbeterde, zou Henk alsnog bij haar worden weggehaald. Erica moest daarom controles toestaan.

Toen de inspecteurs op een dag weer langskwamen om te kijken hoe Henk erbij stond, bleek het paard opeens verdwenen. De kolos was door Erica ondergebracht op een soort onderduikadres. Ze verklaarde dat hij op een wei in Groningen stond, omdat meer bewegingsvrijheid beter was voor zijn benen. Maar dat bleek een leugen. De LID ging vergeefs langs op het adres dat Erica had opgegeven.

Door een anonieme tip van een bezorgde manegemedewerker kwam Henk alsnog boven water. Hij bleek gewoon nog in Zuid-Holland te zijn.

Heel bijzondere band

De officier van justitie noemt het kwalijk dat Erica haar paard aan de controles van de LID heeft onttrokken. “Ik was in paniek”, zo vergoelijkt de verdachte haar actie.
“Mijn cliënt voelt een heel bijzondere band met haar paard”, vult Erica’s advocaat aan.
“Elk mens maakt weleens fouten”, zegt Erica.

De rechter wijst haar op een rapport dat door de reclassering over Erica is geschreven. “Daarin staat dat u de neiging hebt om problemen te bagatelliseren.”
Erica, die in 2013 ook al eens veroordeeld werd omdat ze slecht voor dieren zorgde, deelt die conclusie niet. “Henk heeft het goed bij mij.”

Kansen verspeeld

“Het staat niet ter discussie dat u van dieren houdt”, zegt de officier van justitie in aanloop naar zijn strafeis. “Maar het gaat om de verzorging die u ze kunt bieden.” Hij vindt dat Erica, die in een schuldhulpverleningstraject zit, daarin ernstig tekort is geschoten, zowel in het geval van Henk als van de honden. “Het gaat hier om dieren die van u afhankelijk zijn.”

De officier eist een taakstraf van 120 uur, waarvan de helft voorwaardelijk. Ook zou Erica tien jaar lang geen nieuwe dieren meer in huis mogen halen. Moeder en dochter mogen wat de officier betreft nog zes honden houden. Het zijn de viervoeters die na protest tegen de inbeslagname van de rechter weer terug mochten. Drie honden zouden bij Ina moeten worden ondergebracht, de andere drie bij Erica. Zij woont niet meer bij haar moeder, maar in het huis van een familielid dat op reis is.

Andere eigenaar

Wat Henk betreft heeft Erica haar kansen verspeeld, vindt de officier. Het lijkt hem verreweg het beste als het paard naar een andere eigenaar gaat. Henk zou verbeurd verklaard moeten worden, zodat de staat een andere plek voor hem kan gaan zoeken.

Ina snuift als ze de eis hoort. Erica is er alleen maar stil van. “Er is veel gezegd”, stelt de rechter. “We gaan even vijftien tot twintig minuten pauzeren en dan kom ik met mijn uitspraak.”