Premier Rob Jetten moet zijn regeerakkoord op een paar punten aanpassen, blijkt na zijn eerste debat met de Tweede Kamer. Zijn minderheidskabinet moet plannen over de AOW, armoede en gehandicaptenzorg opnieuw bekijken. Al zijn spijkerharde toezeggingen uitgebleven. Lees onder dit artikel ons liveblog terug.

Voorafgaand aan het debat over de regeringsverklaring was al duidelijk dat het net aangetreden minderheidskabinet niet meteen door de oppositie naar huis zou worden gestuurd. Toch werd het nog even spannend toen de oppositie probeerde de veelbesproken vrijheidsbijdrage van tafel te krijgen. Maar dat voorstel werd nipt weggestemd.

Jetten toonde zich wel gevoelig voor andere kritiek op de kabinetsplannen. Dit zijn de toezeggingen die hij deed:

1. AOW-plan wordt ‘verzacht’

Het nieuwe kabinet gaat het plan om iedereen langer te laten doorwerken opnieuw bekijken. In het debat over de regeringsverklaring bleek dat er te weinig steun is om het plan in de huidige vorm door te zetten. Premier Jetten zegt in overleg te willen gaan met de vakbonden om te kijken of er een alternatief plan kan worden bedacht. Hij hamert erop dat de AOW op termijn onbetaalbaar wordt als er niet wordt ingegrepen.

Nieuwsbrief: politiek

Ontvang elke week het laatste nieuws via e-mail.

Maar de vakbonden hebben al aangekondigd alle overleggen met het kabinet te zullen boycotten zolang het AOW-plan niet helemaal van tafel is. Ook hebben ze acties en stakingen aangekondigd.

In het regeerakkoord staat dat de AOW-leeftijd vanaf 2033 versneld omhooggaat. Daardoor zou iemand in 2060 pas met 70 jaar en 6 maanden met pensioen kunnen. Dat is vijftien maanden later dan volgens de huidige regeling het geval zou zijn. Dat plan is nu van tafel. Het kabinet gaat op zoek naar een manier om te bezuinigen op de AOW, waarbij bijvoorbeeld mensen met zware beroepen of lage inkomens worden ontzien. De oppositiepartijen JA21, SGP en Groep Markuszower steunen die lijn.

Hoe het nieuwe plan eruit zal zien, is onduidelijk. Ook is onzeker of een eventueel nieuw voorstel wél een meerderheid zal krijgen in het parlement. Met alleen steun van JA21, SGP en Groep Markuszower is er immers geen meerderheid in de Eerste Kamer. Met de AOW-maatregel had het kabinet 2,7 miljard euro willen bezuinigen.

2. Maatregelen tegen armoede

Premier Jetten heeft toegezegd dat het kabinet meer zal doen om te voorkomen dat burgers wegzinken in armoede. Uit berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) blijkt dat de plannen van het kabinet ertoe leiden dat het aantal mensen onder de armoedegrens in Nederland de komende jaren toeneemt. De voltallige oppositie vindt dat onverteerbaar.

Volgens Jetten is het niet de bedoeling geweest van regeringspartijen om de armoede te laten groeien. Het is juist de bedoeling dat die daalt. Het kabinet gaat daarom kijken of bijvoorbeeld belastingplannen moeten worden aangepast of dat er misschien meer geld moet naar gemeenten om mensen in nood te helpen. Dat wordt nog uitgewerkt.

3. Korten op gehandicaptenzorg bekeken

Een hele toezegging was het niet, maar wel een halve: het kabinet belooft nog eens te kijken naar de geplande bezuinigingen op de gehandicaptenzorg. Het kabinet wil bijna 1 miljard euro bezuinigen op de Wet langdurige zorg, waar naast ouderenzorg ook zorg voor gehandicapten onder valt.

Premier Jetten erkende dat er tijdens de formatie wel uitgebreid gesproken is over hoe de ouderenzorg goedkoper zou kunnen, maar dat er ‘minder lang is stilgestaan bij de effecten’ op de gehandicaptenzorg. Het kabinet zal kijken of de gehandicaptenzorg inderdaad wel goedkoper kan. Zo niet, dan zal het kabinet elders in de zorg extra bezuinigen.

Wat je verder nog moet weten:

– Soms fel, meestal beheerst, maar vooral afgemeten en zuinigjes met zijn beloften. Zo doorstond Rob Jetten zijn eerste debat als premier.

– Aardig doen, maar niet té aardig. Halve toezeggingen doen, maar niets beloven. De minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA moest op dag één van het debat balanceren.

– Wie zijn de ministers? Bekijk hier onze special en leer de achttien ministers kennen.

liveblog

Bekijk alleen highlights

21:37

Het debat over de regeringsverklaring zit erop! Het is 21.37 uur en Kamervoorzitter Thom van Campen sluit de vergadering. Hij nodigt alle Kamerleden en kabinetsleden nog uit voor ‘een informele evaluatie van de afgelopen twee dagen’ in het restaurant van de Tweede Kamer. Ze gaan dus nog even een borrel drinken. 

We sluiten nu het liveblog. Bedankt voor het lezen!

21:27

Nog bíjna dreigde het kabinet op zoek te moeten naar alternatieven voor de ‘vrijheidsbijdrage’, de belastingverhoging die een deel van de hogere defensieuitgaven moet betalen. Maar JA21 en de Groep Markuszower stemden tóch tegen, waardoor er geen meerderheid was. Ook de motie van wantrouwen is weggestemd.

20:32

De moties zijn allemaal besproken. Premier Jetten zegt ‘genoten’ te hebben van ‘alle inhoudelijke bijdragen’. Hij vindt dat de Kamer zich bereid heeft getoond om samen te werken. ,,Ik dank u voor deze twee dagen en wij gaan nu eindelijk écht aan de slag.” 

Alle fracties gaan nu 45 minuten overleggen. In dat beraad spreken ze af hoe ze gaan stemmen over de moties. De stemmingen zijn om 21.15 uur. 

20:09

Zoals verwacht is premier Jetten positief over de motie van de SGP en de Groep Markuszower om de plannen voor het verhogen van de AOW-leeftijd te ‘verzachten’. De strengere motie die GL-PvdA-leider Klaver indiende, wijst hij af. Die motie roept  het kabinet op helemaal af te zien van het verhogen van de AOW-leeftijd. Ook ziet hij niets in de motie van Klaver die oproept alternatieven te zoeken voor de ‘defensiebelasting’. 

Over de door PVV-leider Wilders ingediende motie van wantrouwen mag het kabinet geen mening hebben. Maar Jetten houdt het papier wel even omhoog, terwijl hij naar Wilders kijkt: ,,Omdat het de eerste is, zal ik ‘m inlijsten.” De PVV-voorman staat er bekend om veelvuldig moties van wantrouwen in te dienen (die nooit worden aangenomen).

20:05

Benieuwd hoe Rob Jetten zijn eerste debat als premier deed? 

19:59

Nu de Kamerleden en kabinetsleden hebben gegeten, moet premier Jetten de moties beoordelen. Er zijn 55 moties ingediend. Maar er wordt later vanavond over 56 moties gestemd. Dat zit zo: twee moties zijn al eerder ingediend, bij het debat over de eindverslag van informateur Letschert. Die gaan over de AOW-leeftijd (van SGP en de Groep Markuszower) en over bezuingigingen in de gehandicaptenzorg (van de ChristenUnie). Partijen hebben er toen voor gekozen om de moties niet in stemming te brengen, nu gebeurt dat wel bij de motie over de AOW-leeftijd. CU-leider Bikker houdt haar motie over de gehandicaptenzorg opnieuw aan.

19:00

Het debat is nu gepauzeerd tot 20.00 uur. Daarna mag premier Jetten vertellen wat hij van de moties vindt. Als hij heeft gesproken, wordt er opnieuw gepauzeerd: de fracties gaan dan in eigen kring bespreken hoe zij over de moties gaan stemmen.

18:55

Er wordt nu een stortvloed aan moties ingediend door BBB-voorman Henk Vermeer, 50Plus-leider Jan Struijs en Volt-leider Laurens Dassen. Het gaat te snel om mee te tikken: het gaat over ‘doelsturing’ in de landbouw, mantelzorg, wijkverpleging, pensioenfondsen, geld voor ontwikkelingssamenwerking en woningdelen.

Na de kritiek van PVV-leider Geert Wilders op het kunstwerk in de plenaire zaal van de Tweede Kamer, oppert Dassen om er een Europese vlag bij te hangen. Wilders is geen voorstander: ,,Bij nader inzien vind ik het kunstwerk toch heel mooi.”

18:44

ChristenUnie-leider Mirjam Bikker wil dat de armoede in de kabinetperiode van kabinet-Jetten afneemt en niet toeneemt. Daarom dient ze samen met Klaver (GroenLinks-PvdA), Struijs (50Plus), Dassen (Volt) en Stoffer (SGP) een motie in. De kans is groot dat het kabinet die motie omarmd: de coalitiepartijen lieten gisteren ook al weten dat zij niet willen dat er straks meer mensen in armoede leven.

SP’er Jimmy Dijk wil dat het wachtgeld voor politici wordt afgeschaft. Die moeten volgens hem gewoon onder de WW vallen. Die motie lijkt kansloos: een baan als politicus is geen gewone baan, waardoor de meeste partijen het goed vinden dat er een speciale regeling voor is. De SP-leider antwoordt op een vraag van GroenLinks-PvdA’er Klaver dat hij de motie van wantrouwen van de PVV gaat steunen: ,,Zeker.”

18:18

VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans complimenteert minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken. Brekelmans zegt dat hij uit ervaring weet hoe zwaar ministers het hebben tijdens het debat over de regeringsverklaring. Zij moeten twee dagen lang stil zitten terwijl alleen premier Rob Jetten het woord voert. ,,Ik kreeg toen ik minister was altijd de kritiek dat ik geen pokerface had. Maar deze dagen zag ik één minister die dat wel heeft.”

Volgens CDA-leider Henri Bontenbal is Berendsens pokerface een van de redenen waarom hij is aangezocht als minister.

18:03

Daar is de motie van wantrouwen van PVV-leider Geert Wilders. Een verrassing is het niet, want hij had het gisteren al aangekondigd. Hij wil het kabinet zo snel mogelijk weghebben, zegt hij. De motie zal geen meerderheid halen.

Verder doet hij een oproep om de Iraanse ambassadeur uit te zetten. VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans vindt dat de druk op Iran moet worden opgevoerd, maar waarschuwt dat Iran dan ook de Nederlandse ambassade in Teheran zal sluiten en Nederland mensen daar dan niet meer kan helpen.

17:52

Gisteren

GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver komt ook met een motie, die roept het kabinet op ‘de relatie met de vakbeweging te herstellen’ en de AOW-leeftijd níet te laten stijgen. Die motie wordt mede ingediend door Wilders (PVV), Vermeer (BBB), Van Baarle (Denk),  Dijk (SP), Bikker (ChristenUnie) en Struijs (50Plus). Daarmee wil Klaver een signaal afgeven: in de Eerste Kamer is er een meerderheid voor de strekking van die motie.

Klaver komt ook met een tweede motie waarin hij vraagt om alternatieven voor de ‘Navo-taks’, de extra belasting om de opgeschroefde defensieuitgaven te kunnen betalen. Die motie wordt ook gesteund door meerdere partijen: BBB, ChristenUnie, PvdD, SP, 50Plus en Volt. Zij vinden dat de hardwerkende Nederlanders de dupe zijn. ,,De rekening wordt neergelegd bij mensen die ons land draaiende houden.”

17:44

Gisteren

De eerste termijn van premier Rob Jetten zit erop! Na een korte pauze gaat de Tweede Kamer verder met de tweede termijn. Daarin kunnen de fractieleiders moties indienen. Er komt in elk geval een motie van de SGP en de Groep Makuszower over het ‘verzachten’ van de kabinetsplannen rond de AOW. 

17:23

Gisteren

In het staartje van zijn spreektekst weet ChristenUnie-leider Mirjam Bikker aan premier Jetten een toezegging te ontlokken: ook zijn kabinet gaat christenvervolging aan de orde stellen in diplomatieke ontmoetingen. Ook Wilders krijgt een toezegging: Jetten belooft dat het kabinet zich inzet om bij verstek veroordeelde Pakistanen hun straf te laten uitzitten in Nederland. De mannen hebben Wilders bedreigd, maar Pakistan heeft hen niet uitgeleverd. Jetten: ,,Van onze parlementariërs blijf je af.” 

Denk-leider Stephan van Baarle en PvdD-leider Esther Ouwehand bevroegen Jetten lang over de inzet van het kabinet rond Gaza/Israël en probeerden wederom Jetten een toezegging te laten doen op het erkennen van de Palestijnse staat. Tevergeefs.

16:42

Gisteren

JA21-voorman Joost Eerdmans heeft woensdag vragen gesteld over minister Sjoerd Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Die was eerder Kamerlid voor D66, had kritiek op de manier waarop China met de Oeigoeren omgaat en kwam op de Chinese sanctielijst te staan. Volgens Eerdmans is dat een probleem, want als minister moet hij wél naar China kunnen reizen. Het land is een belangrijke handelspartner voor ons land.

Jetten denkt dat dat gewoon kan. Eerdmans is er niet gerust op: ,,Dat gaat we dan zien aan de grens.” Overigens staat de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio op dezelfde sanctielijst.

GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver schiet het kabinet te hulp. Hij zegt dat Sjoerdsma op die lijst kwam door werk dat hij als Kamerlid ‘in het belang van Nederland’ deed. Klaver stelt dat een buitenlandse mogendheid niet beslist wie Nederland tot minister benoemt. ,,Er is van alles aan te merken op de heer Sjoerdsma, maar op dit punt zouden we allemaal achter de heer Sjoerdsma moeten staan.” Een groot deel van de Tweede Kamer roffelde daarop instemmend op de bankjes.

16:25

Gisteren

PVV-leider Geert Wilders heeft kritiek op de asielmaatregelen van het kabinet-Jetten. Hij vindt dat Jetten zich in de campagne profileerde als ‘rechtse Robbie’ en nu ‘helemaal niets’ doet op asiel. Maar Jetten is kennelijk voorbereid op kritiek over asiel. Hij leest in rap tempo allerlei maatregelen voor waarmee het kabinet grip wil gaan krijgen op asiel: aanvragen die weinig kans maken worden sneller afgewezen, eerdere Europese afspraken worden beter nageleefd, de duur van verblijfsvergunningen wordt korter en het kabinet gaat zorgen voor ‘een stabiele financiering’. 

,,Wat er in regeerakkoord staat is gewoon heel stevig”, vindt Jetten. ,,In plaats van politieke praatjes vindt hier gewoon concrete actie plaats.” Maar Wilders noemt het ‘een lijstje flutmaatregelen’. Jetten: ,,U noemt het flutmaatregelen, maar ze zijn door úw minister voorbereid. Dus dat is niet zo lief.”

Wilders begrijpt niet dat Jettens partij heeft aangekondigd in de Eerste Kamer tegen de strengere asielwetten te stemmen. Jetten noemt dat ‘verfrissend’. Wilders doet verbijsterd: ,,Dat kunt u niet menen.” De PVV-voorman wil dat Jetten opstapt als de wetten niet door de Eerste Kamer komen, maar de premier heeft er het volste vertrouwen in dat de wetten gewoon worden aangenomen. ,,En dan gaan wij ze uitvoeren.”

15:54

Gisteren

Nederland zal Russische tankers in de Nederlandse wateren eerder aanhouden, kondigt Jetten aan. Hij doelt op schepen van de zogeheten Russische schaduwvloot die bestaat uit honderden anonieme olietankers die westerse sancties omzeilen. Er moet volgens het kabinet meer gebeuren om ‘Rusland pijn te doen’. 

De steun aan Oekraïne zal de komende jaren worden voortgezet, zegt Jetten. In het debat haalt hij het gesprek aan dat hij deze week voerde met president Volodymyr Zelensky. ,,Het is bizar om te horen hoeveel doden er elke dag vallen.”

15:43

Gisteren

Premier Jetten belooft dat het kabinet zal kijken of er manieren zijn om de aanleg van de Lelylijn (spoor tussen Lelystad en Leeuwarden/Groningen) toch te financieren.

15:15

Gisteren

In het kabinet-Jetten zit geen bewindspersoon die zich volledig gaat richten op het oplossen van de problemen die in Groningen zijn ontstaan door de gaswinning, tot onvrede van de Groningers. Want nu, zegt ChristenUnie-leider Mirjam Bikker, ‘verdwijnt Groningen uit de Trêveszaal’. Ook SP-leider Jimmy Dijk begrijpt de keuze niet. ,,Dit vergroot het vertrouwen van Groningers niet.”

Het kabinet heeft wel een alternatief bedacht: er komt een regeringscommissaris voor Groningen en Noord-Drenthe, die de komende jaren aan de slag gaat, zegt Jetten. Het kabinet gaat op korte termijn op zoek naar iemand die geschikt is voor deze functie. 

JA21 ziet liever dat er op termijn weer gas gewonnen wordt in Groningen, zo bleek in de verkiezingscampagne. Partijleider Joost Eerdmans keert zich nu tegen het volstorten van de gasputten met beton. Hij wil dat er in noodgevallen een mogelijkheid blijft om in eigen land gas te winnen. Nederland is nu afhankelijk van gas uit het buitenland. Maar Jetten wil de putten niet open laten: ,,Dan zouden we de belofte aan Groningers breken.”

15:02

Gisteren

SGP-leider Chris Stoffer vraagt premier Jetten naar eerdere D66-uitspraken. Bij de partij klonk eerder dat de veestapel gehalveerd zou moeten worden. Een statement dat bij boeren voor grote verontwaardiging zorgde. Jetten herhaalt wat zijn minister van Landbouw Jaimi van Essen eerder al zei: híj gaat die woorden niet meer herhalen. ,,Ik wil niet op tenen trappen, ik wil in samenwerking met boeren en provincies op zoek gaan naar perspectief.” 

Als Stoffer Jetten uitdaagt om op bezoek te gaan bij een boer, biedt Jetten meteen aan om sámen met de SGP-leider zo’n bedrijfsbezoek te brengen. Die is met de beloofde ‘date’ in zijn nopjes.