Het nieuwe kabinet onder leiding van aanstaand premier Rob Jetten (D66, VVD en CDA) is van plan om circa 1,5 miljard euro te bezuinigen op de Werkloosheidswet (WW).

Volgens berekeningen van vakbonden FNV en CNV hebben deze plannen drastische gevolgen voor zowel de hoogte als de duur van de uitkering. Vooral dertigers, oudere werknemers en flexwerkers worden hard getroffen.

In het regeerakkoord staan meerdere ingrepen die de komende jaren moeten worden doorgevoerd. De maximale duur van de WW wordt gehalveerd van 24 naar 12 maanden. Daarnaast wil het kabinet de uitkeringen voor hogere inkomens met 20 procent verlagen.

Verlaging WW-uitkering raakt ook middeninkomens

De WW is gebaseerd op het laatstverdiende salaris, maar kent een maximum. In de praktijk betekent de voorgenomen verlaging dat mensen die nu nog maximaal 4600 euro bruto per maand aan WW kunnen ontvangen, straks niet verder komen dan ongeveer 3700 euro. Dat is een verschil van maximaal 900 euro per maand.

Volgens FNV zou 24 procent van de huidige WW-gerechtigden minder geld krijgen als de nieuwe regels nu al zouden gelden. De bond waarschuwt dat dit percentage kan oplopen als er de komende jaren meer massaontslagen volgen, zoals recent bij bedrijven als Heineken, ING en ASML.

De regeringspartijen benadrukken dat de strengere regels alleen gaan gelden voor nieuwe gevallen. Mensen die al een uitkering ontvangen, behouden hun huidige rechten. De bonden vinden dat echter geen geruststelling.

Volgens FNV wordt ten onrechte de indruk gewekt dat alleen topinkomens worden geraakt. Iedereen met een bruto maandinkomen van ongeveer 5000 euro, inclusief vakantiegeld en bijvoorbeeld een dertiende maand, krijgt bij werkloosheid te maken met de verlaging.

Kortere WW-duur treft vooral 55-plussers

Niet alleen de hoogte, ook de duur van de WW wordt ingrijpend aangepast. De maximale periode gaat van 24 naar 12 maanden. Vooral werklozen boven de 55 jaar worden daardoor geraakt, stellen de bonden.

Zij hebben doorgaans meer moeite om nieuw werk te vinden, maar verliezen wel een volledig jaar aan uitkering.

Door zowel het verlagen van het maximum als het halveren van de uitkeringsduur kan een oudere werknemer met een hoger inkomen tot 66.000 euro mislopen ten opzichte van de huidige situatie, rekent CNV voor.

Ook jongeren verliezen maanden uitkering

Volgens FNV blijven ook jongere werknemers niet buiten schot. Het kabinet wil niet alleen de maximale WW-duur inkorten, maar ook de opbouw aanpassen.

Op dit moment moet iemand 14 jaar hebben gewerkt om recht te hebben op 12 maanden WW. Dat geldt vaak voor mensen van rond de 35 jaar of ouder. In de nieuwe plannen wordt die eis verhoogd naar 24 gewerkte jaren.

Iemand van 35 die 14 jaar heeft gewerkt, zou dan nog maar recht hebben op zeven maanden WW.

Kritiek van de vakbonden

FNV-voorzitter Dick Koerselman en CNV-voorzitter Piet Fortuin zijn fel tegen de plannen. Zij benadrukken dat de WW-pot gevuld is door premies van werkgevers en werknemers zelf, en dat de overheid hier nu “een eenzijdige greep in de kas” doet.

De belofte van het kabinet dat de uitkering in de eerste twee maanden iets omhoog gaat, noemen de bonden een “sigaar uit eigen doos”: deze verhoging gaat pas in 2030 in, terwijl de bezuinigingen al veel eerder starten.