“Frédéric De Gucht zou zijn partij beter herbenoemen naar ‘Hetzelfde’: kruipen voor de PS.” In de HLN-podcast ‘Het Rapport van de Wetstraat’ trekt premier Bart De Wever hard van leer nu er na maanden blokkage plots een Brusselse doorbraak lonkt zonder zijn partij. Dat de liberalen van Anders — de nieuwe naam van Open Vld Brussel — hun eerdere belofte breken dat een regering zonder N-VA onmogelijk was, is voor De Wever het ultieme bewijs van politiek cynisme.

De directe aanleiding voor de verbale uithaal is de recente uitnodiging van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. Hij riep PS, Les Engagés, Groen, Anders, Vooruit en CD&V op om zich op te sluiten tot er een akkoord is voor de hoofdstad. Die zeven partijen hebben samen een meerderheid in beide taalgroepen, maar N-VA wordt daarbij resoluut buiten de deur gehouden. Voor De Wever is het onaanvaardbaar dat Anders nu bereid is om zonder hem aan tafel te gaan, enkel om de PS ter wille te zijn, die altijd heeft gezegd nooit met N-VA te willen besturen.

“Ik herbeleef daar helemaal 2010”, aldus een getergde De Wever. “Het onwaarschijnlijke cynisme van de PS is om te zeggen: ‘mal gouverner, non gouverner’. Onze kiezer ligt daar niet wakker van en we wachten gewoon tot de anderen gaar zijn gekookt, en dan krijgen we ons zinnetje.” De premier wijst met een beschuldigende vinger naar Frédéric De Gucht, voorzitter van Anders: “Die heeft de Brusselse formatie als campagne gebruikt om voorzitter te worden van een partij die hij beter zou herbenoemen naar ‘Hetzelfde’. Dat zou mijn suggestie zijn voor hem: noem die partij ‘Hetzelfde’: kruipen voor de PS.”

“De Vlaamse liberalen hebben een verpletterende verantwoordelijkheid in de financiële ontsporing van Brussel. Ze hebben altijd de minister van Begroting geleverd en nu hoor ik die man gisteren op tv zeggen: ‘Maar nu, nu ben ik er gerust in.’ Enfin, zoveel cynisme, daar sta ik eerlijk gezegd paf van. Iedereen is gesjareld in Brussel, maar ik ben ook gesjareld, hè. Want ik moet binnenkort in Europa mijn rapport afgeven en die Brusselse catastrofe zit mee in mijn cijfers. Mevrouw von der Leyen gaat niet zeggen: ‘Ah ja, oei, maar die miljarden tekort, die scheld ik u kwijt, want dat zijn die Brusselse prutsers.’ Nee, die gaat zeggen: ‘Ja, sorry, los het op, hè.’ Ik moet dat dus gewoon ondergaan. Onwaarschijnlijk, toch?”

Kameel met gebroken poot

Niet alleen over Brussel, maar ook over zijn eigen federale beleid is De Wever opvallend scherp. Hij vergelijkt de moeizame btw-hervorming met een mislukt knutselproject. “We hebben een kameel — om die beeldspraak te gebruiken — met een gebroken poot in de steigers gezet. Die kan niet stappen.” De premier legt de schuld bij de wetmatigheid van het Belgische systeem: “Het start met het idee van een raspaard en eindigt met een kameel. Dit akkoord valt beneden de grens van de kwaliteit van deugdelijk bestuur en moet dus hersteld worden.”

De premier staat nu voor een cruciale keuze: het huidige akkoord oplappen of vanaf een wit blad opnieuw beginnen. “Er zijn eigenlijk twee basisopties: ofwel ga je echt een stap achteruit en ga je eens naar die btw kijken — een hopeloos oerwoud waar orde in moet komen — ofwel ga je naar de ‘lightversie’ en herstel je het akkoord binnen de afgesproken termijnen.” Hij geeft onomwonden toe dat een fundamentelere hervorming, inclusief tariefverhogingen en herschikkingen, zijn persoonlijke voorkeur genoot. “Dat was mijn basisoptie, maar die is er niet uitgekomen omdat niet iedereen daarin mee wilde. Ga je naar een groter akkoord, dan kost het meer tijd en ben je niet zeker dat je lukt. Ga je naar een korte reparatie, dan blijft het misschien een gemiste kans.”

4 miljard extra

Ten slotte waarschuwt De Wever voor de enorme budgettaire opgave waar België voor staat. Tegen 2029 moet er structureel 3 à 4 miljard euro extra gevonden worden om de Europese begrotingsnormen te respecteren. De premier kijkt daarbij onvermijdelijk naar de sociale zekerheid, een domein dat hij als de enige overgebleven grote geldpot ziet. “Je kan niet rond het feit dat we daar meer dan 150 miljard euro aan uitgeven. Dat is de bulk van de overheidsuitgaven. Zeggen dat je daar geen enkele inspanning meer zou kunnen doen, lijkt me onjuist.”

Hervormingen in de pensioenen voor de publieke sector en een strikte beperking van de werkloosheid in de tijd zijn voor hem geen politieke keuzes, maar de “doodnormale toestand” in onze buurlanden. “Mijn ambitie is om het land te saneren. Ik zit hier niet om de dagen te verdrijven of overal de interessante te gaan uithangen. Het moet hier opgelost geraken.” Hij baseert zich daarbij op analyses van het IMF: “Als alle slimme mensen die ons analyseren hetzelfde zeggen, dan zal het wel dicht bij de waarheid zitten dat we die inspanning van 0,5 procent van het bbp moeten doen.”